Bociany wróciły do domu

Bociany pojawiają się w Polsce wraz z nadejściem wiosny. Najpierw przylatują samce, których zadaniem jest sprawdzenie okolicy i wybór odpowiedniego miejsca. Dopiero po kilku dniach dołączają do nich samice. Ptaki budują gniazda wysoko – ich smukła budowa ciała utrudniałaby im tworzenie konstrukcji na niższych wysokościach. To, czy powrócą do konkretnego miejsca w kolejnych latach, zależy przede wszystkim od dostępności pokarmu w danym regionie. Bociany białe są mięsożerne – żywią się owadami, rybami, płazami, gadami oraz drobnymi ssakami i ptakami. Powszechny w Polsce pogląd, że żaby stanowią główny element ich diety jest nieprawdziwy.

Bocian zakłada gniazdo najczęściej blisko człowieka. Przez stulecia gniazdo umiejscowione w obrębie danego gospodarstwa było zawsze mile widziane. Powszechnie wierzono, że bociany nie tylko wyczuwają złych ludzi, ale też nie godzą się na niewłaściwe czyny. Bocianie gniazdo na dachach domów czy budynków gospodarczych świadczyło zatem o dobry sercu właścicieli. Zmiany w architekturze wymusiły zmiany w bocianich przyzwyczajeniach. Teraz w ponad 70% przypadków bociany zakładają gniazda na infrastrukturze energetycznej, a ściślej mówiąc na słupach elektroenergetycznych. W takiej sytuacji energetycy stali się swoistym wsparciem dla tych migrujących ptaków.

Mając na uwadze bezpieczeństwo infrastruktury elektroenergetycznej, jak również bocianów, pracownicy PGE Dystrybucja wznoszą specjalne platformy ponad słupami energetycznymi - zabezpieczają one sieć przed korozją, awaryjnymi włączeniami, a samego ptaka przed porażenia prądem, które może doprowadzić nawet do śmierci. Wszelkie prace wykonywane są w okresie zimowym – w stosunkowo krótkim czasie – od połowy października do końca lutego.

Mając na uwadze ochronę bociana białego, PGE Dystrybucja stara się zapewniać możliwie najbezpieczniejsze warunki do gniazdowania na swojej infrastrukturze.  Budowa gniazda na obiektach energetycznych – mimo podejmowanych zabezpieczeń – zawsze wiąże się z ryzykiem porażenia dla ptaków. Dlatego warto rozważać również lokalizacje lęgowe na obiektach niezwiązanych z siecią energetyczną, co może zwiększyć bezpieczeństwo bocianów. W tym zakresie pomocne może być skorzystanie z doświadczenia organizacji zajmujących się ochroną przyrody. Niejednokrotnie sami mieszkańcy ustawiają konstrukcje pod gniazda bocianie w miejscach neutralnych, bezpiecznych zarówno dla ptaków, jak też nieuciążliwych dla mieszkańców.

Co roku energetycy pomagają ornitologom z Małopolskiego Towarzystwa Ornitologicznego w obrączkowaniu młodych bocianów. Wczesnym latem 2025 roku po raz kolejny realizując nasz program, jak zwykle przy wsparciu sprzętowym, finansowym i ludzkim (monterzy i logistyka) ze strony PGE Dystrybucja, udało się zaobrączkować łącznie 530 piskląt w 223 gniazdach rozmieszczonych na obszarze 33 gmin w 16 powiatach. Założono też 4 nadajniki GPS/GSM: 3 pisklętom i 1 dorosłemu ptakowi. Niestety, blisko 80% młodych bocianów ginie podczas swojej pierwszej wędrówki. I w tym przypadku wszystkie 3 młode ptaki, którym założono nadajniki zginęły na obszarze Turcji - rozbijając się o linie energetyczne (2) lub w kolizji z TIRem (1). Osobnik dorosły bociana z założonym nadajnikiem długo nie mógł zdecydować się na opuszczenie Polski, w końcu pozostał na zimę koło miejscowości Sredec w Bułgarii. To pokazuje, że ptaki dorosłe coraz częściej nie podejmują dalekich podróży ku Afryce, a skracają dystans migracji wybierając tereny zdecydowanie bliższe.

Przed nami kolejne miesiące, które umili nam obecność bociana białego. To majestatyczne ptaki o bardzo specyficznych potrzebach, a więcej o ich przyzwyczajeniach można dowiedzieć się dzięki wspólnym akcjom ornitologów i energetyków.